Author name: kannadigaravani@gmail.com

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಅವತಾರ ಮಾಡಿದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎದುರಾಗಿದ್ದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸುವ ನಾಸ್ತಿಕವಾದವೂ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಭಗವಂತನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ವಿವಿಧ ಯುಕ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಭಗವಂತ ಇದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು ಎಂದು ಶ್ರೀ ವಿಧುಶೇಖರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಹೇಳಿದರು. ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾಯಿತು. ವಿವಿಧ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠರೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಕೆಲವರು ಶಿವನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ವಿಷ್ಣುವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ದೇವಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದು ವಾದಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಆಸ್ತಿಕರಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಮಗ್ರ ವಿಚಾರ ಮಾಡದೆ ತಮ್ಮ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವತೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಉಂಟಾದವು ಎಂದು ಶ್ರೀಗಳು ವಿವರಿಸಿದರು. ಈ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಪರಮಾತ್ಮನ ಏಕತ್ವದ ತತ್ವವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದರು. ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳ ರೂಪಗಳ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಚೈತನ್ಯ ಒಂದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಸಾರಿದರು. ಇದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಏಕತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರತ್ನಮಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ “ಶಂಕರನಾರಾಯಣಾತ್ಮೈಕಃ” ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪರಮಾತ್ಮ ಒಬ್ಬನೇ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇದರಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದು ಎಂದು ಶ್ರೀ ವಿಧುಶೇಖರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಹೇಳಿದರು. ಯಾವ ದೇವರ ರೂಪ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಆ ದೇವತೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಆರಾಧನೆಗಳ ಗುರಿ ಒಬ್ಬನೇ ಪರಮಾತ್ಮ ಎಂಬ ಮೂಲ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಪಂಚಾಯತನ ಪೂಜಾ ಪದ್ಧತಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಏಕತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಗೌರವಿಸುವ ಈ ಪರಂಪರೆ ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಶ್ರೀಗಳು ಹೇಳಿದರು. ಶಿವನ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕ ಹಾಗೂ ರುದ್ರ ಪಠಣ, ಸೂರ್ಯನ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಮಸ್ಕಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳ ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಆರಾಧನಾ ವಿಧಾನಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಬ್ಬನೇ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಆರಾಧನೆಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಶ್ರೀ ವಿಧುಶೇಖರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಹೇಳಿದರು.

ಶ್ರೀ ವಿಧುಶೇಖರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮೀಜಿ | ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಯಾಕಾಗಿ ಜನ್ಮ ತಾಳುತ್ತಾನೆ? ಶೃಂಗೇರಿ: ಒಬ್ಬರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಆಗಬಾರದು ಎಂದು ಬಯಸುವುದು ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿರಬೇಕಾದ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣ. ಆದರೆ, ಒಬ್ಬ ಜೀವಿ ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯ ಜನಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಆತನ ಕರ್ಮ ಎಂದು ಶ್ರೀ ವಿಧುಶೇಖರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಬಾರದು ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ವಿದ್ಯಾವಂತ ದಂಪತಿಯ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಶ್ರೀಗಳು, “ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಈ ಕಷ್ಟಮಯ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಏಕೆ ತರಬೇಕು?” ಎಂಬುದು ಅವರ ಭಾವನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಭಾವನೆ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿದ್ದರೂ, ತಿಳುವಳಿಕೆ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಹೇಳಿದರು. ಒಬ್ಬ ಜೀವಾತ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಗರ್ಭದಿಂದ ಜನಿಸುವುದು ನೀವು ಬಯಸಿದ್ದರಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಆ ಜೀವಾತ್ಮನ ಕರ್ಮದ ಫಲವಾಗಿ ಜನ್ಮ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಪ್ರಾಣಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಜೀವಿ ಜನಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಕರ್ಮ ಇರುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮಿಂದ ಜನ್ಮ ದೊರೆಯದಿದ್ದರೂ, ಆ ಜೀವಾತ್ಮ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು. ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬಸ್ ಅಥವಾ ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದ ಶ್ರೀಗಳು, ಪ್ರಯಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಪರಿಚಯವಾಗಿ, ಅವರ ನಿಲ್ದಾಣ ಬಂದಾಗ ಅವರು ಇಳಿದು ಹೋಗುವಂತೆ, ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಕರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಗಳು ఏర్పಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. “ನಿಮ್ಮ ಗರ್ಭದಿಂದ ಒಂದು ಜೀವಾತ್ಮ ಜನಿಸಿದರೆ, ಆ ಜೀವಾತ್ಮನಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಜೀವನ, ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸನ್ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನೀಡುವ ಅವಕಾಶ ನಿಮಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ಜೀವಾತ್ಮನನ್ನು ಮೋಕ್ಷದ ಮಾರ್ಗದತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ನಿಮ್ಮದಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಶ್ರೀಗಳು ತಿಳಿಸಿದರು. ಒಂದು ಶಾಲೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂದು ಶಾಲೆಯನ್ನೇ ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟರೆ, ಅಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆಯಬೇಕಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವೇ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಡೆಸಿದರೆ ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳು ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ದೇಶಕ್ಕೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದೂ ಒಂದು ಮಹತ್ತರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿಚಾರವಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕಾರ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮನಸ್ಸು, ಉತ್ತಮ ಮಾತು ಮತ್ತು ಸನ್ಮಾರ್ಗದ ಬದುಕನ್ನು ಕಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮಾತು—ಈ ಮೂರು ತ್ರಿಕರಣಗಳೂ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರಬೇಕು. ಕಾಯಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಚಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಶ್ರೀಗಳು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಅವರನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಾಕುವುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜ. ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿಯೇ ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರೂ, ಅವರು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಭಗವಂತ ಒದಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳ ಮೂಲಕ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜೀವಾತ್ಮನಿಗೆ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಶ್ರೀ ವಿಧುಶೇಖರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಹೇಳಿದರು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, “ಮಕ್ಕಳು ಬೇಡ” ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೇವಲ ಪ್ರಪಂಚದ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಜೀವಿಯ ಜನ್ಮದ ಹಿಂದೆ ಕರ್ಮವಿದೆ. ನಮ್ಮ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಜೀವಾತ್ಮ ಜನಿಸಿದಾಗ, ಆ ಜೀವಾತ್ಮನಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕಾರ ನೀಡಿ ಸನ್ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳು ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಶ್ರೀಗಳು ತಿಳಿಸಿದರು.

ಶ್ರೀ ವಿಧುಶೇಖರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮೀಜಿ | ಈ ಮೂರು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ತಪ್ಪದೇ ಎಲ್ಲರೂ ಮಾಡಬೇಕು ಶೃಂಗೇರಿ: ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವವನ ಕೆಲಸ ಕೇವಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ತಾನು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಆತನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಶ್ರೀ ವಿಧುಶೇಖರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಉತ್ತರವನ್ನು ಕೇಳುವ ತಾಳ್ಮೆ ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವತಃ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನಗಳಿದ್ದರೆ, ಸರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಳಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವರು ನೀಡುವ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಸಿಗಲಿಲ್ಲವೆಂದರೆ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ, ಉತ್ತರವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡದೆ ಕೇವಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅದನ್ನೇ ತನ್ನ ಗೆಲುವು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಶ್ರೀಗಳು ಹೇಳಿದರು. ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಹೇಳಿ ಭ್ರಮೆ ಮೂಡಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಆಳವಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಒಂದು ಕಂಬವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನೆಟ್ಟರೆ ಅದನ್ನು ಯಾರಿಂದಲೂ ಅಲುಗಾಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಂತೆ, ನಮ್ಮ ತಿಳುವಳಿಕೆಯೂ ದೃಢವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಲೌಕಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಕುಟುಂಬ, ಉದ್ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಹಲವು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಆದರೆ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಧರ್ಮ, ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಬೇಕು. ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಗುರುಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಶ್ರೀಗಳು ಹೇಳಿದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿವೆ. ಅವು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ಶ್ರೀ ವಿಧುಶೇಖರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ವಿವರಿಸಿದರು. ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದರೆ ನಾವು ಯಾವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ, ಯಾವ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದೇವೋ ಆ ಕುಟುಂಬದ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ಅಜ್ಜ, ಅಜ್ಜಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಸೊಸೆ, ಅಳಿಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಅವರದ್ದೇ ಆದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸುಂದರ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬಾಂಧವ್ಯ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಹಿತವನ್ನು ಸದಾಕಾಲ ಚಿಂತಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಉತ್ತಮ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ದೇಶಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಕ್ಕೂ ಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರದಿಂದ ಬದುಕಿದಾಗ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹದಗೆಡುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಶ್ರೀಗಳು ಹೇಳಿದರು. ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಬಹುತೇಕ ಜಗಳಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಕಾರಣಗಳೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಣ್ಣ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಂದೆ-ಮಗ, ಅಣ್ಣ-ತಮ್ಮ, ಗಂಡ-ಹೆಂಡತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ನಡುವೆ ಮನಸ್ತಾಪಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ನಿಜವಾದ ಕಾರಣವಿದ್ದ ಕೆಲವು ಜಗಳಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ, ಬಹುತೇಕ ಜಗಳಗಳು ಅಹಂಕಾರದಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. “ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇ ಆಗಬೇಕು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಹೇಳುವುದನ್ನು ನಾನು ಏಕೆ ಕೇಳಬೇಕು?” ಎಂಬ ಮನೋಭಾವವೇ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬ ಕಲಹಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಗಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಅದನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕುಟುಂಬದ ಹಿತವನ್ನು ಸದಾಕಾಲ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಶ್ರೀ ವಿಧುಶೇಖರ ಭಾರತೀ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ತಿಳಿಸಿದರು.